FOTOĞRAFLAR

SERGİ

18 MAYIS 2017 19:00
28 TEMMUZ 2017 18:00

Gözlere Konuşmak

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bilginin Görselleştirilmesi

“Hayal gücünü yakalamanın en iyi yolu gözlere konuşmaktır.”
William Playfair

Hızla gelişen teknolojinin beraberinde getirdiği iletişim kanalları, bilgiyi, “big-data” denilen yumağa dönüştürdü. Geniş hacimli veriyi depolamaya ve işlemeye yönelik sistemler, bilgiye erişme yöntemlerini ve sunum şekillerini de değiştirdi. Bu devasa devinim, bilginin kayıt altına alınıp arşivlenmesi kadar, geçmişe dönük okumalarının yönetilmesini sağlayan çalışma alanlarını da ön plana çıkardı. Disiplinlerarası bir alan olan “bilgilendirme tasarımı” bunlardan biridir. Bilgiyi etkin şekilde görünür kılan bilgilendirme tasarımı heyecanla karşılanan yeni bir uzmanlık olarak belirse de, alanı meydana getiren konuların geçmişi, tarihin derinliklerine uzanıyor. Bilgiye sistematik yaklaşımda, görselliğin gözü hızla yakalayan ve içeriği kolay anlaşılır hale getiren gücünden, büyük-veriden çok daha önce yararlanıldığı artık biliniyor.

“Gözlere Konuşmak” araştırma sergisi, bilgilendirme tasarımının Batı’daki tarihini dikkate de alarak, bilginin görselleştirilmesini özellikle Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerine odaklanarak inceliyor. Araştırma, nicel bilginin dolaşıma sokulup aktarılmasında, sanılandan çok daha önce ve bilinçli olarak “grafik” yöntemlerden yararlanıldığını belgeliyor; sonuçlarını tasarım tarihi açısından değerlendiriyor.

Araştırma, yedi başlık altında özetlenerek sergiye dönüştürüldü: “Bilginin Görselleştirilmesi” başlığı konuya evrensel bir perspektif ile yaklaşmakta, temel tanımlamalar yaparak araştırmanın çerçevesini oluşturmaktadır. “Adedî Grafik Sûret-î Mütalâası ya da Veri Görselleştirme” başlığı, yerel mesleki terminolojinin ve ilgili meslek hünerlerinin gelişimini 1910–1950 yılları arasındaki dönemi eksen alarak değerlendirmektedir. Tarihsel araştırmalara ışık tutacak şekilde önceki dönemlere de değinmektedir.

“Bürokratik Reform” ve “İktisat Savaşları” başlıkları, konunun başlıca ortaya çıkış taleplerini ve süreci belirleyen dinamikleri incelemektedir. “Politik Estetik” başlığı altında, meselenin siyasi rejimin bir propaganda aracına dönüşümü ele alınmaktadır.

“Adaletin Ölçüsü” başlığı, 1920’lerde kapağında sıra dışı veri görselleştirme örnekleri kullanan Cerîde-i Adliye dergisini bir vaka olarak incelemekte ve müelliflerinin çabasını anlamlandırmayı hedeflemektedir. Serginin heyecan verici bu bölümünde, on tasarımcı bir araya gelerek yüz yıl öncesine uzanan mesleki bir köprü oluşturdu ve Arap harfli Cerîde-i Adliye dergisinin kapak tasarımlarını günümüz Türkçesine uyarlayarak hareketli grafiklere dönüştürdü.

Serginin “Bilginin Dolaşımı” başlığını taşıyan son bölümünde ise veri görselleştirme ile infografiklerin gündelik hayata ve iletişim dünyasına yansımaları örnekler üzerinden gösterilmektedir.

Küratör: Ömer Durmaz

Sergileme ve Kimlik Tasarımı: Erman Yılmaz, Sarp Sözdinler

Sergiye Katkıda Bulunan Tasarımcılar: Anıl Yanık, Barış Atiker, Burak Arıkan, Daniele Savasta, Deniz Cem Önduygu, Emrah Kavlak, Emre Parlak, Gökhan Ersan, Mahir Yavuz, Mehmet Gözetlik, Refik Anadol, Tuğcan Güler, Ziyacan Bayar

Akademik Danışma Kurulu: Emin Nedret İşli, Gökhan Ersan, İlhan Bilge, Mehmet Ö. Alkan, Murat Güvenç, Özlem Özkal, Sadık Karamustafa, Tuğcan Güler

Editöryel Katkı: Aybala Yentürk, Şerafettin Dedeoğlu, Fatih Çil, Fatih Dalgalı, Cengiz Kahraman, Ömer Faruk Şerifoğlu

Çeviri: Elvan Kıvılcım

Baskı: 3T Reklam, A4 Ofset

Teşekkürler: Ahmet Priştina Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM), Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED), Atatürk Kitaplığı, Ege Sevinçli, Elif Kocabıyık, Esen Karol, Feza Günergun, Gökhan Akçura, Iraz Geray, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve Suna Kıraç Kütüphanesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Liz Erçevik Amado, Lorans Tanatar Baruh, Milli Kütüphane, Nejat Yentürk, Osman Tülü, SALT Araştırma, Selva Gürdoğan, Studio-X Istanbul, Şaban Özdemir, Şükrü Oral, Sinan Çuluk, Tasarım ve Tasarım Tarihi Topluluğu (4T), Tofaş Bursa Anadolu Arabaları Müzesi, Uğur Kavas, Volkan Ekşi, Vehbi Koç ve Ankara Araştırmaları Merkezi (VEKAM)

DEVAMINI OKU

BAŞKA YERLERDE